Autor: Zespół MultiRisk · agencja ubezpieczeniowa od 2009 r. · aktualizacja: listopad 2026
Wykonawca, który podpisuje umowę z inwestorem, zwykle musi wnieść zabezpieczenie należytego wykonania: gotówką, w formie kaucji potrącanej z faktur albo gwarancją bankową lub ubezpieczeniową. Każda z tych form zabezpiecza inwestora tak samo, ale dla firmy oznacza zupełnie inne obciążenie płynności. Poniżej porównujemy je na przykładzie i wyjaśniamy zasady z Prawa zamówień publicznych.
Zabezpieczenie w zamówieniach publicznych – zasady
- wysokość – do 5% ceny całkowitej podanej w ofercie albo maksymalnej wartości nominalnej zobowiązania (art. 452 Pzp); wyżej tylko w sytuacjach wskazanych w ustawie,
- formy – według wyboru wykonawcy: pieniądz, gwarancja bankowa, gwarancja ubezpieczeniowa, poręczenie podmiotów wskazanych w ustawie o PARP; inne formy tylko za zgodą zamawiającego (art. 450 Pzp),
- zmiana formy – w trakcie realizacji umowy wykonawca może zmienić formę zabezpieczenia, np. zastąpić gotówkę gwarancją, z zachowaniem ciągłości i wysokości zabezpieczenia,
- zwrot – 70% w ciągu 30 dni od wykonania zamówienia i uznania go za należycie wykonane, 30% pozostaje na okres rękojmi za wady (art. 453 Pzp).
W umowach prywatnych zasady ustalają strony. Bardzo często inwestor potrąca kaucję gwarancyjną z każdej faktury i zwraca ją dopiero po odbiorze oraz po okresie gwarancji lub rękojmi.
Porównanie form zabezpieczenia
| Gotówka / kaucja z potrąceń | Gwarancja ubezpieczeniowa | |
|---|---|---|
| Płynność firmy | Pieniądze zablokowane do odbioru, a część na lata rękojmi | Gotówka zostaje w firmie |
| Koszt | Utracona możliwość wykorzystania pieniędzy, np. na materiały czy kolejny kontrakt | Prowizja dla ubezpieczyciela, zależna od kwoty, okresu i kondycji firmy |
| Ryzyko odzyskania | Zwrot zależy od inwestora i jego sytuacji finansowej | Nie ma czego odzyskiwać – gwarancja po prostu wygasa |
| Wpływ na limity w banku | Brak, ale zużywa gotówkę | Nie obciąża linii kredytowych w banku |
| Formalności | Proste | Ocena finansowa firmy i wniosek; przy limicie gwarancyjnym szybciej |
Przykład: ile gotówki blokuje zabezpieczenie
Umowa na roboty o wartości 1 000 000 zł, zabezpieczenie 5%:
- 50 000 zł zabezpieczenia od podpisania umowy do odbioru,
- po odbiorze zwrot 70%, czyli 35 000 zł,
- 15 000 zł (30%) zostaje na cały okres rękojmi – przy robotach budowlanych często kilka lat.
Przy kilku kontraktach jednocześnie zablokowane kwoty sumują się. Przy kaucji potrącanej z faktur dochodzi jeszcze to, że pieniądze odpływają w trakcie realizacji, gdy firma najbardziej potrzebuje płynności. Gwarancja ubezpieczeniowa zastępuje te kwoty dokumentem.
Kiedy gotówka może być lepsza
- przy bardzo małych kwotach i krótkich umowach, gdy formalności gwarancji są nieproporcjonalne,
- gdy firma nie przechodzi oceny finansowej u ubezpieczyciela, np. ma ujemne kapitały lub bardzo krótką historię,
- gdy inwestor prywatny nie akceptuje gwarancji – choć często zgadza się na nią po negocjacjach.
Jak uzyskać gwarancję należytego wykonania
Ubezpieczyciel potrzebuje danych firmy, sprawozdań finansowych lub zeznań podatkowych za ostatnie lata, informacji o kontrakcie i projektu umowy z wymaganiami co do treści gwarancji. Przy regularnych kontraktach opłaca się limit gwarancyjny: z jednego limitu wystawia się wtedy zarówno gwarancje wadialne, jak i gwarancje należytego wykonania. Szczegóły: gwarancje kontraktowe. O wadium: wadium w przetargu.
Zamień kaucję na gwarancję
Wyślij projekt umowy lub informację o kontrakcie (wartość, termin, okres rękojmi). Sprawdzimy, czy inwestor dopuszcza gwarancję, i porównamy ubezpieczycieli. Gwarancją można też zastąpić już wniesioną gotówkę.
Napisz na WhatsApp · 61 222 49 12 · ubezpieczenia@multirisk.pl · formularz kontaktowy
Najczęstsze pytania
Czy mogę zamienić wniesioną gotówkę na gwarancję w trakcie umowy?
W zamówieniach publicznych tak – ustawa pozwala zmienić formę zabezpieczenia w trakcie realizacji umowy, z zachowaniem ciągłości i wysokości zabezpieczenia. W umowach prywatnych decyduje treść umowy i zgoda inwestora.
Czy jedna gwarancja może obejmować wykonanie i rękojmię?
Tak. Często wystawia się jedną gwarancję z dwiema kwotami: na okres realizacji (100%) i na okres rękojmi (zwykle 30%).
Czy podwykonawca też może dać gwarancję?
Tak. Generalny wykonawca często wymaga zabezpieczenia od podwykonawców – gwarancja ubezpieczeniowa sprawdza się tu tak samo jak w relacji z inwestorem.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Stan prawny: listopad 2026 r. Doradcy MultiRisk działają jako pośrednicy ubezpieczeniowi wpisani do rejestru KNF.